Rozpoczynając współpracę z nowym klientem zawsze staram się poznać produkt, który będzie przedmiotem sprzedaży lub też, jeżeli produktów jest więcej, rodzaje takich produktów. Jest to istotne, ponieważ w niektórych przypadkach klientom (konsumentom oraz przedsiębiorcom na prawach konsumenta) nie będzie przysługiwało prawo odstąpienia od umowy. W tym artykule skupię się wyłącznie na przypadkach istotnych z punktu widzenia e-commerce.
Umowa o świadczenie usług
Obecnie jest bardzo dużo firm, które świadczą różnego rodzaju usługi za pośrednictwem sieci Internet. Jeżeli usługa zostanie wykonana w pełni za wyraźną zgodą konsumenta, który został poinformowany przed rozpoczęciem świadczenia o utracie prawa odstąpienia od umowy to wówczas takie prawo nie będzie mu przysługiwało. Dotyczy to wszelkiego rodzaju usług świadczonych przez Internet, np. konsultacji specjalistycznych, czy też szkoleń.
Cena lub wynagrodzenie zależne od wahań na rynku finansowym
Konsument nie może odstąpić również od takiej umowy, w której cena lub wynagrodzenie zależy od wahań na rynku finansowym, nad którymi przedsiębiorca nie sprawuje kontroli, i które mogą wystąpić przed upływem terminu do odstąpienia od umowy. Sytuacja ta najczęściej będzie dotyczyła produktów o charakterze finansowym.
Rzecz wykonana na specjalne zamówienie klienta
Bardzo częstym przypadkiem w sklepach internetowych jest możliwość zamówienia rzeczy na specjalne zamówienie- np. z określonym napisem, wzorem lub w określonym kolorze. W takim przypadku sprzedawca przygotowuje taką rzecz specjalnie dla klienta, a na co dzień nie ma jej w ofercie. Według ustawy mówimy wówczas o umowie, w której przedmiotem świadczenia jest rzecz nieprefabrykowana, wyprodukowana według specyfikacji konsumenta lub służąca zaspokojeniu jego zindywidualizowanych potrzeb.
Rzecz, która szybko się psuje
Ten punkt dotyczy przede wszystkim sklepów internetowych spożywczych. W takich sklepach dostarczane są produkty świeże, np. owoce, warzywa, nabiał itp. Wówczas przedmiotem świadczenia są rzeczy ulegające szybkiemu zepsuciu lub mające krótki termin przydatności do użycia. Nie ma zatem możliwości, aby konsument zwrócił taką rzecz, ponieważ nie nadawałby się ona do dalszej sprzedaży.
Ochrona zdrowia lub higiena
Prawo odstąpienia od umowy będzie również wykluczone w przypadku kosmetyków, jak również produktów spożywczych o dłuższej dacie przydatności- jeżeli doszło do otwarcia opakowania tych produktów. Produkty te powinny być dostarczane w zapieczętowanym opakowaniu, a po otwarciu ich po dostarczeniu nie można ich zwrócić ze względu na ochronę zdrowia lub ze względów higienicznych.
Rzeczy połączone z innymi rzeczami
Nie jest również możliwy zwrot rzeczy, które po dostarczeniu zostały trwale połączone z innymi rzeczami.
Alkohole
Odstąpienie od umowy jest wykluczone także wtedy, gdy przedmiotem świadczenia są napoje alkoholowe, których cena została uzgodniona przy zawarciu umowy sprzedaży, a których dostarczenie może nastąpić dopiero po upływie 30 dni i których wartość zależy od wahań na rynku, nad którymi przedsiębiorca nie ma kontroli. Ten punkt ma za zadanie zabezpieczać przedsiębiorców przed skutkami wahań rynkowych- w takim przypadku konsument zawiera umowę na własne ryzyko.
Pilna naprawa/konserwacja
Jeżeli w umowie konsument wyraźnie żądał, aby przedsiębiorca do niego przyjechał w celu dokonania pilnej naprawy lub konserwacji to wówczas prawo odstąpienia od umowy nie przysługuje. Nie będzie to jednak dotyczyć usług dodatkowych- innych niż te, których konsument żądał. W tym drugim przypadku prawo odstąpienia będzie przysługiwało.
Nagrania dźwiękowe/wizualne/programy komputerowe
Jeżeli przedmiotem świadczenia są nagrania dźwiękowe lub wizualne albo programy komputerowe dostarczane w zapieczętowanym opakowaniu, a opakowanie zostało otwarte po dostarczeniu to prawo odstąpienia od umowy również nie będzie przysługiwało.
Dostarczenie prasy
W przypadku umowy o dostarczenie dzienników, periodyków lub czasopism odstąpienie również nie będzie przysługiwać. Wyjątkiem będzie tutaj umowa o prenumeratę.
Aukcja publiczna
Nie przysługuje również prawo do odstąpienia od umowy zawartej w drodze aukcji publicznej. Jednak uwaga: nie dotyczy to aukcji na popularnych platformach internetowych typu Allegro, E-bay itp. Przy dokonywaniu zakupów za pośrednictwem tych stron prawo odstąpienia będzie możliwe i jak najbardziej dopuszczalne.
W zakresie turystyki
W przypadku zawarcia umów o świadczenie usług w zakresie zakwaterowania, innych niż do celów mieszkalnych, przewozu rzeczy, najmu samochodów, gastronomii, usług związanych z wypoczynkiem, wydarzeniami rozrywkowymi, sportowymi lub kulturalnymi, jeżeli w umowie oznaczono dzień lub okres świadczenia usługi prawo odstąpienia od umowy również nie będzie przysługiwać.
Dostarczenie treści cyfrowych
Na koniec bardzo popularny w sklepach internetowych wyjątek- umowa o dostarczenie treści cyfrowych. W przypadku dostarczenia takich treści, które nie są zapisane na nośniku materialnym, jeżeli spełnianie świadczenia rozpoczęło się za wyraźną zgodą konsumenta przed upływem terminu do odstąpienia od umowy i po poinformowaniu go przez przedsiębiorcę o utracie prawa odstąpienia od umowy to prawo do odstąpienia nie będzie mu przysługiwać.
Obecnie wiele sklepów internetowych oferuje klientom produkty elektroniczne, takie jak np. e-booki, materiały szkoleniowe, kursy elektroniczne itp. W takim przypadku klient nie może odstąpić od umowy po rozpoczęciu spełnienia świadczenia.
Obowiązek informacyjny w stosunku do konsumenta
Wyraźny obowiązek poinformowania konsumenta (oraz w pewnym zakresie przedsiębiorcy, począwszy od dnia 1 stycznia 2021 r.) o utracie prawa do odstąpienia od umowy przewidziany jest tylko w niektórych z powyższych przypadków. Uważam jednak, że Sprzedawca powinien zawsze poinformować klienta o utracie prawa odstąpienia- obowiązek taki można wyinterpretować z innych przepisów. Z tego względu zawsze zalecam moim klientom, aby odpowiednie postanowienia zawarli w swoich regulaminach.
Wyłączenie prawa odstąpienia od umowy przez konsumenta chroni interesy Sprzedawcy i zapobiega ewentualnym stratom po jego stronie. W trakcie przygotowania regulaminu sklepu internetowego należy pamiętać o odpowiednim zakwalifikowaniu przedmiotu sprzedaży i poinformowaniu konsumenta o utracie prawa odstąpienia.
Więcej o tym jak powinien wyglądać regulamin strony internetowej możesz przeczytać tutaj lub tutaj.